Η καλλιέργεια του αμπελιού (Vitis vinifera) αποτελεί μια από τις σημαντικότερες δενδρώδεις καλλιέργειες στη Μεσόγειο και την Ελλάδα. Το αμπέλι καλλιεργείται τόσο για την παραγωγή κρασιού όσο και για επιτραπέζια χρήση ή σταφίδα. Η μακρόχρονη παρουσία του στη χώρα έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη πλήθους παραδοσιακών ποικιλιών, οι οποίες ανταποκρίνονται άριστα στις ελληνικές κλιματολογικές συνθήκες. Πρόκειται για φυτό πολυετές, με μεγάλο οικονομικό ενδιαφέρον και υψηλή προστιθέμενη αξία. Η επιτυχία της καλλιέργειας εξαρτάται από την κατάλληλη ποικιλία, το έδαφος, το μικροκλίμα και τη σωστή διαχείριση φυτοπροστασίας και λίπανσης. Ο αμπελώνας μπορεί να έχει εμπορική διάρκεια ζωής άνω των 30 ετών, γεγονός που απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Βοτανολογικά χαρακτηριστικά
Το αμπέλι (Vitis vinifera L.) είναι φυλλοβόλος αναρριχώμενος θάμνος της οικογένειας Vitaceae. Ανήκει στο γένος Vitis, το οποίο περιλαμβάνει δεκάδες άγρια και καλλιεργούμενα είδη. Το Vitis vinifera είναι το κυρίαρχο είδος που καλλιεργείται εμπορικά, με δύο υποείδη: vinifera (ευρωπαϊκής προέλευσης) και sylvestris (άγριο).
Το φυτό διαθέτει ξυλώδη κορμό και πολυετές ριζικό σύστημα, ενώ οι βλαστοί του (κληματίδες) είναι ετήσιοι και ανανεώνονται κάθε χρόνο. Οι βλαστοί φέρουν κόμβους, με φύλλα και έλικες ή ανθοταξίες στους μασχαλιαίους οφθαλμούς. Τα φύλλα είναι παλαμοειδή, λοβωτά ή με σχισμές, ανάλογα με την ποικιλία. Τα άνθη είναι μικρά, πρασινωπά, ερμαφρόδιτα ή λειτουργικά θηλυκά, οργανωμένα σε ταξιανθίες τύπου θύσανου. Η γονιμοποίηση είναι κατά κανόνα αυτογονιμοποίηση, αλλά η επικονίαση μπορεί να υποστηριχθεί από τον άνεμο και τα έντομα.
Ο καρπός είναι ράγα, σαρκώδης, με σπόρους ή άσπερμος, και περιβάλλεται από φλοιό πλούσιο σε φαινολικά οξέα. Η χημική σύνθεση των ραγών επηρεάζεται από την ποικιλία, το περιβάλλον και τις καλλιεργητικές τεχνικές. Οι οφθαλμοί είναι μικτοί (παράγουν φύλλα και άνθη) και διαφοροποιούνται κατά το καλοκαίρι του προηγούμενου έτους.
